Apple’ın adım attığı karanlık sayfanın arka planında hangi faktörler var?

CEO Tim Cook’un 2018 sonunda yatırımcılara gönderdiği mektup, piyasa değeri 1 trilyon doları aşan ilk firma unvanına sahip Apple’ın uzun süredir yolunda gitmeyen iş operasyonlarını itiraf etmesi olarak kabul edilebilir. Cook, mektubunda Apple’ın istediği satış rakamlarına ulaşamadığını ve 2019’da yeni bir stratejiye ihtiyacı olduğunu belirtti.

Gelirlerinin üçte ikisini akıllı telefon satışlarından elde eden Apple’ın yaşadığı düşüşün Çin’den kaynaklandığı düşünülse de bu tam olarak doğru değil. 2018’i %9 hisse kaybı ile kapatan Apple, Eylül 2018’de sonlanan mali çeyrekte gelirlerini %16, yani 36 milyar dolar artırdı. Çin, Tayvan ve Hong Kong bu büyümenin sadece %20’sini temsil ediyordu. Kuzey ve Güney Amerika yaşanan artışın %43’ünü; Avrupa, Hindistan, Ortadoğu ve Afrika ise %21’ini kapsadı. Kısaca, Apple’ın büyümesini sağlayan ana pazar Çin değil.

Asıl Sorun Ne?

Apple’ın ancak Tim Cook’un mektubu ile fark ettiği sorun, doyma noktasına ulaşmış bir pazara çok fazla odaklanması. Sadece Çin’de değil, küresel alanda akıllı telefon satışları hızla geriliyor. Bilgisayar donanımı piyasasında olduğu gibi akıllı telefon satışları da 2011’den bu yana sabit bir çizgide seyrediyor veya düşüyor.

Genel tabloya bakıldığında 1,4 milyar nüfusa sahip Çin, Apple’ın gelirlerinin %18’ini sağlayan en büyük ikinci pazar konumunda. Ancak Huawei gibi yerel markalar Apple’ı hızla gölgede bırakıyor. 2018’in üçüncü çeyreğinde Huawei 58,1 milyon telefon nakliyatı gerçekleştirirken, Apple 46,9 milyon telefon dağıtımı yaptı. Huawei Mate 20 Pro Çin’de 790 dolara satılırken, iPhone XR 950 dolara satışa çıktı. Kalite olarak istediğini fazlasıyla bulan Çinli tüketiciler, iPhone’dan elini çekti.

Tim Cook ne kadar kabul etmese de, bir “Trump faktörü” de mevcut. Bazı analistler her gün haberlerde boy gösteren Trump’ın ABD’li markalara karşı antipati oluşturduğunu ve Çinlileri Apple almaktan uzaklaştırdığını öne sürüyor. Çinliler, Apple ürünleri almak yerine yerel markaları destekleme eğilimine giriyor.

Zorlu Center Apple Store. [Müfit Y. Gökmen]

Patent Kavgaları da Büyüyor

Apple özellikle Kuzey Amerika’da büyük miktarda satan AirPod ve Apple Watch gibi ürünlerinin yanı sıra Google ile yaptığı gelir paylaşımı programı ile 2018’de kazancını artırmasını bildi. Ancak Çin ve Hindistan gibi pazarlara yönelik stratejiler geliştirilmezken, 2019 için gelir tahminleri şu an sadece 250 milyar dolar civarında kalmış durumda. Dahası da var.

Apple, kısa süre önce iPhone 7, iPhone 8 ve iPhone 8 Plus telefonlarını Almanya’daki mağazalarından kaldırmak zorunda kaldı. Sebebi, Qualcomm ile girilen patent kavgası. Patent kavgalarının donanım sektöründe bir hayli fazla olduğunu biliyoruz. Münih Bölge Mahkemesi’nden çıkan karar doğrultusunda, ürünlerinde çeşitli Qualcomm patentleri kullanan Apple’ın belirtilen modelleri satışına yasal engel kondu. Apple, Qualcomm’u patent sistemini kötüye kullanmakla, Qualcomm da Apple’ı mülkiyet haklarından yararlanmakla suçlamakta. Sonuç olarak iki önemli iş ortağının bu noktaya gelmesi hayra alamet değil.

Apple’ı zorlu bir 2019 bekliyor. Tüketiciler olarak Apple’ın yenilikçi gücüyle bu sorunları aşacağını varsayabiliriz.

Mufit Yılmaz Gökmen

Mufit Yılmaz Gökmen